قثم بن عباس از جمله كسانى بود كه به رسول خدا شباهت داشت و پدرش در این باره چنين سرود: «بابى يا قثم ياشبيه ذى الكرم». (پدرم فداى‏تو اى ‏قثم اى ‏آنكه شبيه به پيامبر صاحب‏كرم هستى). او خوش سيما، گشاده رو و خوش اندام بود؛ رنگی روشن آميخته به سرخى داشت؛ چشمان سياه و گشاده، مژه‏هايى بلند و ريش كاملى داشت. در گفتار فصاحت و صراحت داشت و شيرين سخن مى‏گفت. 

امروزه مزار قثم بن عباس در شرق سمرقند در قلعه تاريخى افراسياب قرار دارد و تربت گلگون او كعبه عاشقان، حلال مشكلات درماندگان و مطاف نیک مردمان به شمار می آید. چند نفر از سربازان اسلام نيز در اين مجموعه به خاك سپرده شده‏اند که نام برخى از آنان عبارت است از: 1- شيخ الاسلام ابوالحسن. 2- ابونصر قصاب. 3- امير خراسان. 4- محمد بن مالك اژدر كه نزديك بارگاه جناب قثم دفن شده و مشهور است كه از ياران قثم بود و در همان جنگ به شهادت رسيد. 5- خواجه دانيال كه در شرق قلعه افراسياب و كنار چشمه آب مدفون است. او نيز از ياران قثم بن عباس بود و مردم به اشتباه مزارش را مقبره دانيال نبى ‏مى‏خوانند.  

مقبره دانیال از قبرهای دیگر فاصله دارد و من آن را از دور دیدم. مزاری دراز با ساختاري كوتاه است که شش گنبد و يك تابوت دراز 18 متري به نام دانیال پیغمبر دارد‌. طبق افسانه‌ها، جنازه دانيال هر سال نيم اينچ دراز مي‌شود و از اينرو مقبره دراز است‌. در افواه مردم گفته می­شود که دانیال در ایران دفن بود و امیر­تیمور برای حفظ مردم ترکستان از بلاهای آسمانی و هجوم دشمن، جسد دانیال و از جمله استخوان­های او را به این محل حمل کرد و دفن نمود.

مسجد حضرت­خضر و غار کوچکی نیز در دهانه کوه در همان نزدیکی به چشم می­خورد؛ ما ایرانی­ها با افسانه­های خضر و غار و غیب و ظهور مانوس هستیم و نیازی به یادآوری بافته­های ذهنی افراد نیست. یكى از سنت­هاى ديرينه مردم سمرقند اين است كه شب دوشنبه آخر هر سال شمسى در كنار چشمه مشهد جمع مى‏شوند، در آن غسل مى‏كنند و از آب آن مى‏نوشند و اعتقادی راسخ دارند كه جناب قثم در كنار همان چشمه به شهادت رسیده است